700 π.Χ. - 310 π.Χ.

Δυναστεία Τημενιδών

Δυναστεία Τημενιδών

Η ίδρυση των Αιγών

Aι 'Αιγεαί', όπως δηλώνει ο πληθυντικός του ονόματός τους, αλλά και όπως συμβαίνει με όλα τα παλιά ελληνικά κέντρα που η αρχή τους χάνεται στην αχλή του μύθου –Αθήναι, Θήβαι, Μυκήναι, Αμύκλαι, Φεραί κ.ο.κ-, ήταν ένα ‘ανοιχτό’ πολεοδομικό μόρφωμα με μικρούς και μεγαλύτερους συνοικισμούς, διάσπαρτους γύρω από έναν κεντρικό πυρήνα, το άστυ. Κέντρο ενός κράτους με αρχέγονες δομές που ανακαλούν την κοινωνία των ομηρικών επών, οι Αιγές έμειναν ως το τέλος μια πόλη ‘κατά κώμας’ ένα οικιστικό σύνολο που εξελίχθηκε οργανικά, χωρίς αυστηρά προκαθορισμένο σχέδιο και αποτυπώνει στον χώρο την εικόνα μιας κοινωνίας στηριγμένης στην αριστοκρατική δομή των γενών με άξονα συνοχής την βασιλική παρουσία και εξουσία.

μέσα του 7ου αιώνα π.Χ.
Η ίδρυση των Αιγών

Οι Τημενίδες βασιλείς

Τα ονόματα των Τημενιδών δηλώνουν τις αρετές που οφείλει να έχει ο Μακεδόνας βασιλιάς. Είναι έξυπνος, όπως ο ιδρυτής της δυναστείας Περδίκκας -από το πέρδικκα που θεωρούνταν το πιο έξυπνο πουλί-, είναι γρήγορος σαν τον άνεμο, Αργαίος –από το αργός δηλ. ταχύς- και Αέροπος –‘αυτός που έχει την όψη του ανέμου’-, είναι σπουδαίος καβαλάρης, Φίλιππος –‘αυτός που αγαπάει τα άλογα’-, είναι δυνατός, είναι αρχηγός, Αρχέλαος, κυρίως όμως είναι προστάτης του λαού του Αμύντας –από το άμυνα- και Αλέξανδρος –από το αλέξομαι δηλ. προστατεύω. Τη δόξα και τις πολιτικές προθέσεις των πατέρων τους δηλώνουν συχνά τα ονόματα των βασιλικών θυγατέρων όπως το όνομα Στρατονίκη , ‘η νίκη εναντίον της στρατιάς’, (κόρη του Αλέξανδρου Α΄) Κλεοπάτρα, ‘η δόξα της πατρίδας’, Θεσσαλονίκη, ‘η νίκη εναντίον των Θεσσαλών’.

7ος - 3ος αι. π.Χ.
Οι Τημενίδες βασιλείς

Η Μακεδονία γίνεται τμήμα της Αυτοκρατορίας του Μεγάλου Βασιλέα των Περσών

513 π.Χ.
Η Μακεδονία γίνεται τμήμα της Αυτοκρατορίας του Μεγάλου Βασιλέα των Περσών

Αμύντας Α'

Από το 513 π.Χ. ως το 480 π.Χ. οι Αιγές ανήκουν στην αυτοκρατορία του Μεγάλου Βασιλέα των Περσών. Κάτω από την υψηλή επικυριαρχία του μακρινού αυθέντη ο Αμύντας Α΄ με έξυπνους πολιτικούς χειρισμούς κατορθώνει να διατηρήσει τη σχετική αυτονομία του κράτους του που δεν γίνεται σατραπεία, αλλά και να επεκτείνει τις κτήσεις του.

540 - 495 π.Χ.
Αμύντας Α'

Αλέξανδρος Α΄

Στο πρώτο μισό του 5ου αι. δεσπόζει η μορφή του Αλεξάνδρου Α΄, του βασιλιά που έκανε τους Μακεδόνες κυρίαρχους στον τόπο που πήρε από αυτούς το όνομά του. Το βασίλειο επεκτείνεται σε ανατολή, βορά και δύση, και τα συγγενή αλλά μέχρι τότε ανεξάρτητα φυλετικά βασίλεια της περιοχής γίνονται «σύμμαχοι και υπήκοοί» του Τημενίδη ηγεμόνα. Πλέον οι Αιγές είναι η πρώτη πόλη της Μακεδονίας, το κέντρο του πιο σημαντικού ελληνικού κράτους του βορρά.

498 - 454 π.Χ.
Αλέξανδρος Α΄

Περδίκκας Β΄

Ανάμεσα σε άλλους εχθρούς ο Περδίκκας Β΄ έχει να αντιμετωπίσει και τον επεκτατισμό της Αθήνας, ενώ κάνει ότι μπορεί για να αποφύγει τον θανάσιμο εναγκαλισμό της υπερδύναμης. Στις Αιγές, όπου μεταξύ άλλων επιφανών ανδρών θα φιλοξενηθεί και ο Ιπποκράτης, οτιδήποτε αττικό είναι της μόδας. Οι ανάγλυφες και οι γραπτές επιτύμβιες στήλες κάνουν τώρα την εμφάνισή τους στη νεκρόπολη της πρωτεύουσας των Τημενιδών και οι λευκές αττικές λήκυθοι έλκουν το γούστο των Μακεδόνων.
Πιθανότατα στα χρόνια του Περδίκκα Β΄ και οπωσδήποτε πριν από το τέλος του 5ου αιώνα π.Χ. το άστυ των Αιγών αποκτά τείχος.

454 - 413 π.Χ.
Περδίκκας Β΄

Αρχέλαος Α΄

Άνθρωπος με ευφυΐα και διορατικότητα ο Αρχέλαος «εκσυγχρονίζει» το κράτος του, ανοίγοντας το στις καλλιτεχνικές και πνευματικές αναζητήσεις της εποχής. η αυλή των Αιγών αποδεικνύεται φιλόξενο λιμάνι για τους διανοούμενους και τους καλλιτέχνες που βρίσκουν στο πρόσωπο του Τημενίδη έναν ένθερμο Μαικήνα, όπως ο Ζεύξις, ο σπουδαιότερος ζωγράφος της εποχής, ο οποίος θα διακοσμήσει το ανάκτορο.

413 - 399 π.Χ.
Αρχέλαος Α΄

Αμύντας Γ΄

Στην ταραγμένη εποχή που ακολούθησε την δολοφονία του Αρχέλαου ο Αμύντας Γ΄ (393-368 π.Χ.) για να αντιμετωπίσει την αφόρητη πίεση των διάφορων εχθρών που εισέβαλαν από τα δυτικά, τα βόρεια και τα ανατολικά βρισκόταν όλο και πιο συχνά στην Πέλλα, μια πόλη που, όντας το σημαντικότερο λιμάνι της βόρειας ακτής του Θερμαϊκού, αναπτυσσόταν με ταχύτητα. Πιθανότατα ο Αμύντας Γ΄ είναι ο πρώτος βασιλιάς που έχτισε ανάκτορο στην Πέλλα, η ανάμνηση του οποίου διατηρήθηκε ως την εποχή του Ιουστινιανού στο τοπωνύμιο «βασίλεια Αμύντου».

392 - 370 π.Χ.
Αμύντας Γ΄

Περδίκκας Γ΄

368 - 360 π.Χ.
Περδίκκας Γ΄

Ήττα του μακεδονικού στρατού από τους Ιλλυριούς

359 π.Χ.
Ήττα του μακεδονικού στρατού από τους Ιλλυριούς

Φίλιππος Β΄

Ο Φίλιππος Β΄ «πεφωτισμένος ηγεμόνας» κατά το πλατωνικό πρότυπο, εγκαινιάζει στις Αιγές την παράδοση που θα σφραγίσει την εικόνα των βασιλικών πόλεων της ελληνιστικής εποχής και θα φτάσει στο αποκορύφωμά της στην Αλεξάνδρεια με την ίδρυση της θρυλικής Βιβλιοθήκης και του Μουσείου, του πρώτου Πανεπιστημίου που γνώρισε ο κόσμος. Η πηγή της δύναμης, ο βασιλιάς και το περιβάλλον του, γίνεται το κέντρο παραγωγής ιδεολογίας και γνώσης και αυτό σφραγίζει τη χρήση του χώρου, αλλά και τις νέες τάσεις της τέχνης. Το περιβάλλον του Μακεδόνα βασιλιά γίνεται για την τέχνη και τον πολιτισμό ότι ήταν η Αθήνα του Περικλή έναν αιώνα πριν και το συντηρητικό βασίλειο με την φωτισμένη καθοδήγηση του ίδιου και του γιου του θα εξελιχθεί σε ριζοσπαστικό μοχλό που θα αλλάξει τον αρχαίο κόσμο.

359 - 336 π.Χ.
Φίλιππος Β΄

Ακμή των Αιγών

μέσα του 4ου αιώνα π.Χ.
Σημαντική οικοδομική δραστηριότητα στην πρωτεύουσα των Μακεδόνων

Μάχη της Χαιρώνειας

338 π.Χ.
Πανελλήνια συμμαχία

Συνέδριο της Κορίνθου

337 π.Χ.
Ο Φίλιππος Β΄ ανακηρύσσεται ηγεμόνας και αρχιστράτηγος των Ελλήνων

Δολοφονία του Φιλίππου Β΄από τον Παυσανία

336 π.Χ.
Δολοφονία του Φιλίππου Β΄από τον Παυσανία

Αλέξανδρος Γ΄ (Μέγας)

336 - 323 π.Χ.
Αλέξανδρος Γ΄ (Μέγας)

Αλέξανδρος Δ΄

323 - 310 π.Χ.
Αλέξανδρος Δ΄

Καταστροφή και ερήμωση των Αιγών

Μετά την ξαφνική κατολίσθηση που συνέβη τον 1ο αιώνα μ.Χ. οι Αιγές καταστρέφονται πλήρως και ερημώνονται

Τον πρώτο μεταχριστιανικό αιώνα μια τρομακτική κατολίσθηση της υπερκείμενης πλαγιάς θα σημάνει το ξαφνικό και οριστικό τέλος του άστεως των Αιγών. Οι κάτοικοι δημιουργούν έναν νέο οικισμό στον κάμπο, στα βορειοανατολικά της παλιάς νεκρόπολης. Μια παλαιοχριστιανική βασιλική με βαπτιστήριο δείχνει πως εδώ ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, όμως το όνομα των Αιγών παύει πια να υπάρχει. Το λίκνο των Τημενιδών παραδόθηκε στη λήθη και απόμεινε μόνον η ανάμνηση του παλατιού να στοιχειώνει το μεσαιωνικό όνομα ενός μικρού χωριού, τα «Παλατίτζια», που επιβίωσε ως τις μέρες μας.

1ος - 19ος αιώνας μ.Χ.
Αρχαία ερείπια χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση του ναού του Αγίου Γεωργίου

Το τέλος των Αιγών

Τον πρώτο μεταχριστιανικό αιώνα μια τρομακτική κατολίσθηση της υπερκείμενης πλαγιάς θα σημάνει το ξαφνικό και οριστικό τέλος του άστεως των Αιγών. Οι κάτοικοι δημιουργούν έναν νέο οικισμό στον κάμπο, στα βορειοανατολικά της παλιάς νεκρόπολης. Μια παλαιοχριστιανική βασιλική με βαπτιστήριο δείχνει πως εδώ ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, όμως το όνομα των Αιγών παύει πια να υπάρχει. Το λίκνο των Τημενιδών παραδόθηκε στη λήθη και απόμεινε μόνον η ανάμνηση του παλατιού να στοιχειώνει το μεσαιωνικό όνομα ενός μικρού χωριού, τα «Παλατίτζια», που επιβίωσε ως τις μέρες μας.

Το τέλος των Αιγών

10ος - 7ος αιώνας

Πρώιμη εποχή του σιδήρου

Πρώιμη ιστορία των Αιγών

Η παλαιότερη γνωστή εγκατάσταση στην περιοχή των Αιγών βρίσκεται στον κάμπο, κοντά στον Αλιάκμονα, σε μια τούμπα της πρώιμης χαλκοκρατίας. Στο τέλος της εποχής του χαλκού ο οικισμός, ακολουθώντας την γενικότερη τάση, μετακινήθηκε προς τις υπώρειες του βουνού, στα δυτικά της σημερινής Βεργίνας.
Μνημείο μοναδικό στο είδος του, το εντυπωσιακό νεκροταφείο της πρώιμης εποχής του σιδήρου, αλλά και μια σειρά οικισμοί και νεκροταφεία της ίδιας περιόδου, διάσπαρτα στον κάμπο και κυρίως στους λόφους σε ακτίνα 2-7 χλμ. γύρω από αυτό, μαρτυρούν την έντονη χρήση και την πυκνή κατοίκηση της περιοχής που από τις αρχές της τελευταίας προχριστιανικής χιλιετίας ήταν ένα πολύ σημαντικό και πολυάνθρωπο κέντρο.

8ος αιώνας
Ευρήματα της ύστερης εποχής του χαλκού

Δυναστεία Αντιπατριδών

Μετά τη δολοφονία του Φιλίππου Β΄, ο Μέγας Αλέξανδρος ανέθεσε στον Αντίπατρο την αντιβασιλεία του Βασιλείου της Μακεδονίας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι και το τέλος της μεγάλης εκστρατείας του Αλέξανδρου στην Ασία. Μετά το θάνατο του Αλέξανδρου, ο Αντίπατρος αναγνωρίστηκε από τους άλλους Μακεδόνες στρατηγούς ως στρατηγός αυτοκράτως Ευρώπης. Ο γιός του Αντίπατρου, Κάσσανδρος ακολούθησε τον πατέρα του στη θέση του βασιλιά της Μακεδονίας, ιδρύοντας τη βραχύβια δυναστεία των Αντιπατριδών. Το γεγονός που σημάδεψε τη βασιλεία του ωστόσο ήταν η ίδρυση της πόλης Θεσσαλονίκης, δίνοντας της το όνομα της συζύγου του και ετεροθαλούς αδερφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

310 - 294 π.Χ.
Δυναστεία που πήρε το όνομά της από τον Αντίπατρο, στρατηγό και πιστό σύντροφο του Φιλίππου Β΄

Δυναστεία Αντιγονιδών

294 - 168 π.Χ.
Δυναστεία Αντιγονιδών

Δημήτριος ο Πολιορκητής

294 - 288 π.Χ.
Δημήτριος ο Πολιορκητής

Λεηλασία της Νεκρόπολης

Η πρωτοφανής λεηλασία που υπέστη η νεκρόπολη των Αιγών από τους Γαλάτες μισθοφόρους του Πύρου το 276 π.Χ. άφησε έντονα τα ίχνη της παντού, ωστόσο, μολονότι οι περισσότερες ταφές είναι λεηλατημένες, υπάρχουν άφθονα ευρήματα που τεκμηριώνουν έμπρακτα την άποψη πως οι Αιγές ήταν το κέντρο του μακεδονικού βασιλείου μέχρι το τέλος των κλασικών χρόνων.

276 π.Χ.
Λεηλασία της Νεκρόπολης από τους Γαλάτες μισθοφόρους του Πύρρου

Αντίγονος Β΄ Γονατάς

Παρά τις ευλαβείς φροντίδες του Αντίγονου Γονατά μετά τη λεηλασία από τους Γαλάτες, η πόλη ουσιαστικά ποτέ δεν θα ανακάμψει. Μην έχοντας πια καίρια θέση στον γεωπολιτικό χάρτη του νέου ελληνιστικού κόσμου, οι Αιγές κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αντίγονου Β΄Γονατά αρχίζουν να περνούν σιγά-σιγά στο περιθώριο.

276 - 239 π.Χ.
Αντίγονος Β΄ Γονατάς

Φίλιππος Ε'

221 - 179 π.Χ.
Φίλιππος Ε'

Περσέας της Μακεδονίας

179 - 168 π.Χ.
Περσέας της Μακεδονίας

Μάχη της Πύδνας

Μετά την ήττα του τελευταίου Μακεδόνα βασιλιά Περσέα από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ., η παλιά πρωτεύουσα όπως και η νέα καταστρέφονται. Τα τείχη ισοπεδώνονται, το ανάκτορο, το θέατρο και τα άλλα κτίρια καίγονται και γκρεμίζονται. Η καταστροφή είναι ριζική και επεκτείνεται όχι μόνο σε όλους τους συνοικισμούς και τις κώμες των Αιγών, αλλά και στους οικισμούς των Πιερίων.

168 π.Χ.
Καταστροφή των Αιγών από τους Ρωμαίους

Η πρώτη ανασκαφή στις Αιγές

Ανασκαφή στην ανατολική πλευρά του ανακτόρου από τον Leon Heuzey και τον αρχιτέκτονα Henry Daumet. Ανακάλυψη ενός μακεδονικού τάφου δίπλα στο χωριό Παλατίτσια.

1861
Ανασκαφή στην ανατολική πλευρά του ανακτόρου από τον Leon Heuzey και τον αρχιτέκτονα Henry Daumet. Ανακάλυψη ενός μακεδονικού τάφου δίπλα στο χωριό Παλατίτσια.

Βεργίνα

Στα βορειοδυτικά του ανακτόρου ιδρύεται το προσφυγικό χωριό Βεργίνα. Τα αρχαία ερείπια χρησιμοποιούνται ως νταμάρι για το χτίσιμο του νέου χωριού.

1922
Στα βορειοδυτικά του ανακτόρου ιδρύεται το προσφυγικό χωριό Βεργίνα. Τα αρχαία ερείπια χρησιμοποιούνται ως νταμάρι για το χτίσιμο του νέου χωριού.

Οι ανασκαφές του Κωνσταντίνου Ρωμαίου

Ο Κωνσταντίνος Ρωμαίος, καθηγητής αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, ξαναρχίζει την ανασκαφή στο ανάκτορο και αποκαλύπτει έναν μακεδονικό τάφο.

1937 - 1940
Ο Κωνσταντίνος Ρωμαίος, καθηγητής αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, ξαναρχίζει την ανασκαφή στο ανάκτορο και αποκαλύπτει έναν μακεδονικό τάφο.

Οι πρώτες ανασκαφές του Μανόλη Ανδρόνικου στη Βεργίνα

Ο Μανόλης Ανδρόνικος ως επιμελητής αρχαιοτήτων διενεργεί συστηματική ανασκαφή στο νεκροταφείο των τύμβων.

1949 - 1960
Ο Μανόλης Ανδρόνικος ως επιμελητής αρχαιοτήτων διενεργεί συστηματική ανασκαφή στο νεκροταφείο των τύμβων.

Σωστική ανασκαφή κατά μήκος της επαρχιακής οδού που διασχίζει τη νεκρόπολη.

Την ανασκαφή πραγματοποιεί ο έφορος αρχαιοτήτων Φώτιος Πέτσας.

1961 - 1962
Την ανασκαφή πραγματοποιεί ο έφορος αρχαιοτήτων Φώτιος Πέτσας.

Ολοκληρώνεται η ανασκαφή του ανακτόρου.

Ο άγγλος ιστορικός N.G.L. Hammond διατυπώνει την υπόθεση ότι η αρχαία πόλη ανάμεσα στη Βεργίνα και τα Παλατίτσια είναι οι Αιγές.

1961 - 1970
Ο άγγλος ιστορικός N.G.L. Hammond διατυπώνει την υπόθεση ότι η αρχαία πόλη ανάμεσα στη Βεργίνα και τα Παλατίτσια είναι οι Αιγές.

Η Μεγάλη Τούμπα

Τη χρονιά αυτή ξεκινά η ανασκαφή της μεγάλης Τούμπας από τον Μανόλη Ανδρόνικο.

1976
Τη χρονιά αυτή ξεκινά η ανασκαφή της μεγάλης Τούμπας από τον Μανόλη Ανδρόνικο.

Η μεγάλη ανακάλυψη

Η σκαπάνη του Μανόλη Ανδρόνικου συναντά την ιστορία στη Μεγάλη Τούμπα των Αιγών. Οι θησαυροί έρχονται και πάλι στο φως. Τα μέσα ενημέρωσης ξυπνούν το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινής γνώμης χαρακτηρίζοντας την ανακάλυψη εύρημα του αιώνα. Μια καινούρια σελίδα ανοίγει για τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής τέχνης και της ιστορίας.

1977
Η σκαπάνη του Μανόλη Ανδρόνικου συναντά την ιστορία στη Μεγάλη Τούμπα των Αιγών. Οι θησαυροί έρχονται και πάλι στο φως. Τα μέσα ενημέρωσης ξυπνούν το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινής γνώμης χαρακτηρίζοντας την ανακάλυψη εύρημα του αιώνα. Μια καινούρια σελίδα ανοίγει για τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής τέχνης και της ιστορίας.

Ο τάφος του Αλέξανδρου Δ΄

Ανακάλυψη του ασύλητου τάφου του Αλεξάνδρου Δ’. Έκθεση των θησαυρών στο αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης.

1978
Ανακάλυψη του ασύλητου τάφου του Αλεξάνδρου Δ’. Έκθεση των θησαυρών στο αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης.

Συνέχεια των ανακαλύψεων

Ανακάλυψη του θεάτρου, των ιερών Εύκλειας και Κυβέλης, τριών μακεδονικών τάφων στην τούμπα Μπέλλα, ανασκαφή στην ακρόπολη και σε οικοδομήματα της πόλης.

1980 - 1986
Ανακάλυψη του θεάτρου, των ιερών Εύκλειας και Κυβέλης, τριών μακεδονικών τάφων στην τούμπα Μπέλλα, ανασκαφή στην ακρόπολη και σε οικοδομήματα της πόλης.

Συστάδα των Βασιλισσών

Ανακάλυψη του τάφου της βασίλισσας Ευρυδίκης, ανασκαφή στη συστάδα των βασιλισσών

1987 - 1990
Ανακάλυψη του τάφου της βασίλισσας Ευρυδίκης, ανασκαφή στη συστάδα των βασιλισσών

Θανατος του Μανόλη Ανδρόνικου

Ο σπουδαίος αρχαιολόγος αφήνει την τελευταία του πνοή σε ηλικία 73 ετών.

1992
Θανατος του Μανόλη Ανδρόνικου

Συνέχιση των ανασκαφικών ερευνών

Η πανεπιστημιακή ανασκαφή συνεχίζεται στα ιερά της Εύκλειας της της Κυβέλης, στην ακρόπολη και στο ανατολικό τείχος και ολοκληρώνεται στην περιοχή της ταφικής συστάδας Μπέλλα.

Η ΙΖ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων εντείνει τις επιφανειακές έρευνες και τις ανασκαφές σε ολόκληρη την περιοχή των Αιγών και στην αχανή νεκρόπολη. Περισσότεροι από χίλιοι ακόμη τάφοι έρχονται στο φως, μια σειρά συνοικισμοί, αγροικίες, νεκροταφεία, δρόμοι, ιερά και οχυρά εντοπίζονται, η ιστορία και η μορφή της πόλης αρχίζουν να αποσαφηνίζονται. Σταθμοί σε αυτήν τη δραστηριότητα είναι το 1993-1996 η ανακάλυψη τη βασιλικής ταφικής συστάδας Γ, το 2003-2004 η ανακάλυψη της βορειοδυτικής πύλης και του παλαιοτέρου τείχους της πόλης, το 2004-2008 η ανακάλυψη της αρχαϊκής νεκρόπολης των Αιγών και από το 2007 έως το 2011 τα νέα ευρήματα στο ανάκτορο.

1992 - 2011
Το αρχαιολογικό έργο στις Αιγές σήμερα

Το χρονικό του Μακεδονικού βασιλείου

Μια διαδραστική περιήγηση στο χρόνο μέσα από προσωπικότητες και γεγονότα που όρισαν την ιστορία των Αιγών από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα